Comment régler durablement la question de l’insécurité à l’Est de la RDC ?

Est-ce que la « disparition » de Bosco Ntaganda dans le Parc de Virunga veut dire que la page sur son arrestation vient d’être tournée ? Si c’était le cas, il est clair que Ntaganda ne sera jugé ni par la CPI, ni par la justice congolaise. Plusieurs observateurs sont d’avis en effet qu’il détiendrait un certain nombre d’informations et de secrets sur des zones d’ombres des accords de Paix entre Kigali et Kinshasa que ni le Président Kagame, ni le Président Kabila n’ont intérêt qu’ils soient dévoilés. 
Lire le document

YARIYE KARUNGU

Uyu mugani baca, ngo «Yariye karungu», cyangwa «Yarumye karungu !»; bawuca iyo babonye umuntu warakaye yarubiye; ni bwo bavuga, ngo «Nimumubise dore yariye karungu !» Wakomotse kuri Karungu n'umugore we Nyirakamagaza, bo mu Rwampara rwa Bilyogo bya Kigali; ahasaga umwaka w’i 1700.

sous la pluie

Uwu Karungu yari atuye mu Rwampara rwa Bilyogo, akaba umushumba wa rwoma, wahugiye mu nka gusa. Yabayeho mu gihe cya Rushoranyambo, ariwe bita Rugarukiramfizi, wa wundi uvugwaho ubusambo bw’agahebuzo.

 Kubera iyo ngeso y'ubusambo, Rugarukiramfizi yamaze kunaniranwa n'abe mu Buganza, atura mu Bwanacyambwe, ahitwaga ku Gasharu; niho yise Mburabuturo (niko hakitwa kugeza magingo aya). Amaze kuhatura, umugore we abura amavuta yo kurunga, yajya kuyaguza mu baturanyi be, bakamushwishuriza. Rugarukiramfizi abyumvise, ati «Ino si inturo ni imburabuturo»; izina rifata ubwo.

 

Biba aho biratinda bukeye arapfa; apfa azize ubusambo bwe. Asiga umugore we Nyirakamugore n'umukobwa we Nyirabishangali, n'umushumba wabo Rwujakararo. Yapfuye ari umutunzi wavugwaga cyane; ariko muri ubwo butunzi bwe ntagire abagaragu kubera ubusambo; ni cyo cyatumye apfa asize umushumba umwe waragiraga amashyo atagira ingano.

 

Nuko haciyeho iminsi, wa mushumba Rwujakararo na we arapfa. Nyirakamugore n'umukobwa we Nyirabishangali, basigara muri izo nka bonyine. Bakaba ari bo bakuranwa kuziragira. Umwe yaba yaragiye nka none, undi agasigara ku rugo. Babikora batyo ariko bibagora.

 

Bukeye mu Rwampara hakaba umugabo Karungu, bamubwira ko muka Rugarukiramfizi ashaka umushumba umuragirira inka. Arahaguruka ajya gukeza Nyirakamugore i Mburabuturo; amusaba amata y'ubushumba, dore ko yari umushumba rwoma, Nyirakamugore abyumvise arishima kuko abonye inshungu yo kumugabanyiriza ingorane.

 

Karungu amaze kubona ubuhake, asubira mu Rwampara kuzana umugore we Nyiraneza (umukobwa w'ineza isa n'umuyange: igisingizo cye cy'ingeso nziza); ariko Karungu uwo ngo yari igisambo gutambutsa Rugarukiramfizi utarushwaga.

 

Karungu yimuka mu Rwampara n'umugore we, basanga Nyirakamugore i Mburabuturo. Abaha inka cumi z'imbyeyi z'intizo. Karungu amaze kuzishyikira, aha Nyiraneza itegeko, ati «Ujye unywa amacunda gusa, naho ikivuguto n'inshyushyu bibe ibyanjye !».

 

Nyiraneza yemera ubusambo bw'umugabo we, anywa amacunda, ikivuguto n'inshyushyu abiharira umugabo we Karungu.

 

Bukeye Karungu yongera kumubwira, ati «Dore tumaze kubona amavuta, na yo ntukayakoreho, ni ayanjye». Nyiraneza arabyemera ariko agononwa.

 

Bukeye agenderera abandi bakobwa b'i Mburabuturo, bayaga urukobwa; abatekerereza urupfu yapfuye. Abandi baramuseka; bamwe bamwemeza ko azajya arunga agasangira n’umugabo we. Arita mu gutwi, arataha.

 

Nimugoroba Karungu acyura inka arinikiza, arazikama. Zihumuje ajya mu nzu, umugore aramugaburira; amuhereza indosho na we yenda indi, barasangira. Karungu aramureba ntiyamubuza, ariko arya ajiginywa; ku mutima, ati «Nzaguharika !»

 

Bukeye, Karungu ntiyazuyaza, ajya kurambagiza umugore ku Kacyiru; ahasanga umugore w'ikirongore witwaga Nyirakamagaza. Aramusaba, aramuhabwa, aratebutsa barashyingira. Nyirakamagaza ageze kwa Karungu amugabanya inka na Nyiraneza. Amutegeka ko atagomba kurya ku birunge.

 

Bukeye abantu b'i Mburabuturo bamaze kubimenya, bati «Uyu si umushumba wa Nyirakamugore, ubanza ari umugabo we wazutse». Nyirakamagaza we yemera amategeko; ariko akajya abirya rwihishwa. Bukeye Karungu arabimenya; ahimba amageza y'andi. Abwira Nyirakamagaza, ati «Kuva ubu nzajya ndya ibirunge bikonje ni byo bingwa neza !»

 

Guhera ubwo umugore yarangiza kurunga agasanga umugabo mu nka akamusigariraho ngo ashokere. Undi agaca ruhinganyuma akajya kwiba bya birunge akabirya. Umugore yatahuka agakubitwa n'inkuba, akayoberwa uwamwibye akumirwa. Karungu yacyura, akabura ibirunge akamutonganya, bakarara ku nkeke.

 

Nuko biba akamenyero; Nyirakamagaza amaze gushoberwa atangira kugenzura umwiba. Bigeze mu mashoka y'inka, atuma umwana ku mugabo we ngo amubwire ko agiye kureba iwabo bamuhururije ko barwaye (ariko ubwo yaramushukaga).

 

Umwana amaze kubwira se, Karungu ashyira nzira ajya kurya ibirunge by'akamenyero asanganywe. Ageze imuhira asanga umugore yamwihishe. Asumira urwabya rw'ibirunge akoramo araroha. Nyirakamagaza, aramubaza, ati «Ubwo uragira ibiki ?» Karungu aramwara, aterura urweso rwarimo ibirunge, arucinya umugore rumusandariraho. Nyirakamagaza, ararakara ararubira, afata Karungu amushinga amenyo ku mazuru arashingishira, arashikura aracira; amusiga na bya birunge; induru arayidehera.

 

Rubanda barahurura, basanga Karungu yacitse amazuru avirirana n'ibirunge byamuhindanyije. Inkwekwe bayivaho bariyamirira, bati : «Nyiramataza ariye Karungu amuca amazuru amujijije ibirunge yamwibye !»

 

 

Kurya karungu = kuruma karungu = Kurakara cyane; kurubira. 

 

 


Catégories

Imigani

 

[ <-  Retour ]

Commentaires / réactions

Que pensez-vous de cet article ?

Donnez votre avis

Ajouter un commentaire / Réagir

Ecrire ici